Ngành thủy sản chủ động ứng phó, thích ứng linh hoạt với mưa lũ

[Người Nuôi Tôm] – Dự báo từ cuối tháng 5 đến đầu tháng 6, các tỉnh Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ và Tây Nguyên  hứng chịu một đợt mưa lớn kéo dài với cường độ cao, gây nguy cơ lũ quét, sạt lở đất và ngập úng trên diện rộng. Đặc biệt, các ngành sản xuất phụ thuộc vào tự nhiên như nuôi cá lồng vùng cao và nuôi tôm nước lợ ven biển đang đối mặt với nguy cơ thiệt hại nghiêm trọng nếu không chủ động ứng phó.

Các ngành sản xuất tại các tỉnh ven biển cần đặc biệt đề phòng trước những tác động trực tiếp từ biến động thời tiết

Thiên tai dồn dập, sản xuất thủy sản trong thế bị động

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, từ ngày 30/5 đến 2/6/2025, mưa lớn  xuất hiện trên diện rộng, đặc biệt tập trung ở miền núi phía Bắc, Bắc Trung Bộ và khu vực Tây Nguyên. Lượng mưa dự báo có thể đạt từ 50 – 100mm, có nơi vượt 150mm, làm gia tăng nguy cơ sạt lở, lũ ống và lũ quét ở các tỉnh địa hình dốc như Lai Châu, Lào Cai, Yên Bái, Hà Giang, Tuyên Quang…Không chỉ dừng ở thiệt hại hạ tầng, mưa lũ còn đang đe dọa trực tiếp đến sinh kế của hàng nghìn hộ nuôi thủy sản. Những hình thức nuôi phụ thuộc điều kiện tự nhiên như cá lồng trên sông.

Cá lồng vùng cao, vốn là nguồn thu nhập chủ lực ở nhiều địa phương, đặc biệt dễ bị tổn thương. Mưa lớn khiến nước dâng đột ngột, dòng chảy xiết, nhiều lồng cá có thể bị cuốn trôi, vỡ bè hoặc làm cá chết hàng loạt do thay đổi môi trường đột ngột. Minh chứng là trong đợt mưa từ 19 đến 25/5 vừa qua, nhiều tỉnh như Lào Cai, Lai Châu đã thiệt hại hàng trăm héc-ta cá tầm, cá hồi. Thiệt hại ước tính lên tới gần 100 tỷ đồng. Ở vùng đồng bằng ven biển như Quảng Ninh, Cà Mau, Bạc Liêu, người nuôi tôm nước lợ cũng không tránh khỏi tác động tiêu cực. Mưa lớn kéo dài làm giảm độ mặn đột ngột. Do đó, tôm bị sốc môi trường, dễ mắc bệnh, thậm chí chết hàng loạt nếu không xử lý kịp thời.

Không chỉ vậy, mưa lớn còn khiến ao nuôi bị xáo trộn, chất hữu cơ đáy ao bị khuấy động sinh khí độc và phát sinh dịch bệnh như hoại tử gan tụy, đốm trắng, phân trắng… làm tăng chi phí xử lý, giảm năng suất nuôi.

Chủ động ứng phó, yêu cầu cấp thiết từ cơ sở đến chính quyền

Trước tình hình thời tiết bất ổn, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Công điện số 76/CĐ-TTg ngày 28/5/2025, yêu cầu các địa phương chủ động triển khai các biện pháp ứng phó. Trong đó, đặc biệt lưu ý đến các khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở và yêu cầu bảo vệ an toàn tính mạng, tài sản, cũng như sản xuất nông nghiệp – thủy sản. Tại cơ sở, người dân được khuyến cáo không ở lại lồng bè khi có cảnh báo mưa lớn, đồng thời gia cố chắc chắn các hệ thống nuôi, giảm mật độ nuôi hoặc thu hoạch sớm nếu có thể. Người nuôi tôm được hướng dẫn sử dụng thiết bị đo để theo dõi độ mặn, oxy, pH; tăng cường sục khí và chủ động xử lý nguồn nước khi có biến động.

Cùng với đó, nhiều địa phương như Lào Cai, Hòa Bình, Hà Giang… đã triển khai các phương án ứng phó đồng bộ như rà soát khu vực nguy hiểm, lên danh sách hộ dân cần sơ tán, tăng cường thông tin cảnh báo qua loa phát thanh và huy động lực lượng hỗ trợ di dời người dân và bảo vệ sản xuất. Trong bối cảnh thời tiết ngày càng cực đoan và khó dự đoán, việc nâng cao năng lực ứng phó cho ngành thủy sản là hết sức cấp thiết. Ngoài các biện pháp tình thế, cần hướng đến những chiến lược dài hơi hơn như quy hoạch vùng nuôi tránh rủi ro, xây dựng mô hình nuôi thích ứng khí hậu và ứng dụng công nghệ cảnh báo sớm.

Phương Nhung